CBAM nuk hyn në fuqi në një ditë të vetme. Ai zbatohet me faza, dhe afatet më të rëndësishme për importuesit, e rrjedhimisht edhe për furnitorët e tyre, bien në vitet 2026 dhe 2027. Ky është kalendari kryesor dhe çfarë do të thotë për ju si prodhues.
Tetor 2023 – dhjetor 2025: faza tranzitore
Nga 1 tetori 2023, importuesit në BE dorëzonin raporte tremujore CBAM me emetimet e trupëzuara në mallrat e importuara. Në këtë fazë nuk kishte pagesë: qëllimi ishte mbledhja e të dhënave dhe përgatitja e sistemit. Raporti i fundit tremujor, për tremujorin e katërt të 2025, u dorëzua deri në fund të janarit 2026.
1 janar 2026: fillon faza definitive
Që nga 1 janari 2026, mallrat CBAM mund t'i importojë në BE vetëm një deklarues i autorizuar CBAM, përveç importuesve nën pragun vjetor prej 50 tonësh. Për mallrat e importuara gjatë 2026, importuesi do të duhet të dorëzojë certifikata CBAM sipas emetimeve të trupëzuara.
Kjo do të thotë se të dhënat e emetimeve për prodhimin tuaj të vitit 2026 janë ato që do të përdoren në deklaratën e parë vjetore. Nëse nuk i mblidhni tani, më vonë do të jetë e vështirë t'i rindërtoni.
Shkurt 2027: fillon shitja e certifikatave CBAM
Certifikatat CBAM shiten nga vendet anëtare përmes një platforme të përbashkët qendrore, duke filluar nga shkurti 2027. Çmimi i tyre lidhet me çmimin e lejeve të emetimit në EU ETS: për certifikatat e vitit 2026 llogaritet si mesatare tremujore, ndërsa më pas si mesatare javore.
30 shtator 2027: deklarata e parë vjetore
Deri më 30 shtator 2027, importuesit duhet të dorëzojnë deklaratën e parë vjetore CBAM për importet e vitit 2026, bashkë me numrin përkatës të certifikatave. Për vitet në vijim, afati është 30 shtatori i vitit pasardhës.
Kur deklarohen emetimet reale, ato duhet të jenë të verifikuara nga një verifikues i akredituar. Verifikimi kërkon kohë, prandaj importuesit do t'jua kërkojnë të dhënat shumë më herët se shtatori 2027.
2026–2034: ulja graduale e alokimit falas
Prodhuesit në BE marrin ende një pjesë të lejeve të emetimit falas. Ky alokim falas ulet gradualisht deri në vitin 2034, dhe në të njëjtin ritëm rritet pjesa e emetimeve për të cilat paguhet CBAM. Me fjalë të tjera, kostoja e CBAM për importuesin rritet nga viti në vit.
Kalendari i rekomanduar për prodhuesin
- Tani: identifikoni produktet CBAM, filloni të regjistroni prodhimin, energjinë dhe materialet, dhe ruani dokumentet mbështetëse.
- Gjatë 2026: kërkoni të dhënat e emetimeve nga furnitorët tuaj dhe përgatitni planin e monitorimit.
- Në fillim të 2027: përmbyllni të dhënat e vitit 2026 dhe kontaktoni një verifikues të akredituar.
- Para verës 2027: dërgojuni importuesve të dhënat e verifikuara, që ta përgatisin deklaratën me kohë.
Afatet bazohen në Rregulloren (BE) 2023/956 dhe në ndryshimet e Rregullores (BE) 2025/2083. Rregullat mund të ndryshojnë, prandaj kontrolloni gjithmonë burimet zyrtare të Komisionit Evropian.